taalkliniek

Hij kan het nog!

admin — Thu, 26 Aug 2010 14:22:39 +0000

Veel telefoontjes mocht de Taalkliniek vandaag ontvangen naar aanleiding van Wilders’ tweet dat de voorzitter van het CDA een ‘enorme zeurpiet’ is. Een tweet is een boodschap op twitter. Twitter is een vorm van publiek ouwehoeren op internet.

In mei jl. publiceerde ik ‘De Woorden Van Wilders en Hoe Ze werken’, een analyse van het taalgebruik van Wilders en de PVV. Eén van mijn constateringen is dat Wilders een voorliefde heeft voor een belegen idioom, soms tegen de grens van het archaïsche. ‘Het zal mij worst zijn’ zegt hij bijvoorbeeld tegen een reporter die hem confronteert met kritiek. Ook ‘het moet niet gekker worden’, de Wilders-catchphrase bij uitstek, is een beetje oubollig. Het Nederlands van zijn jeugd, toen Nederland Nederland nog was, van vreemde smetten vrij en grootstedelijke nieuwlichterij.
Met deze uithaal naar de CDA-voorzitter gedraagt Wilders zich geheel conform deze analyse, en de auteur dankt de heer Wilders dan ook hartelijk.
‘Zeurpiet’.
In de database van de Leeuwarder Courant, handig voor een snelle datering van woorden, is de oudste vindplaats van het woord 1895.

‘Zeurkous’ had ook nog gekund, maar wellicht was dat nét een fractie te denigrerend. Het CDA ís tenslotte Wilders nieuwe bondgenoot.
Behalve dat dit incidentje dus gelegenheid biedt om mijn boek over Wilders nog eens onder de aandacht te brengen, is het ook om een andere reden verheugend. Op 9 juni, de avond van de verkiezingen, had Wilders het nog over de ’stormram’ waarmee hij met zijn nieuwe, versterkte ploeg naar Den Haag ging oprukken, maar de volgende ochtend, nog geen twaalf uur later, liet hij weten dat verhoging van de pensioenleeftijd voor de PVV bij nader inzien toch bespreekbaar was, ondanks zijn keiharde woorden daarover tijdens de campagne. Sindsdien werd uit Wilders’ mond geen onvertogen woord meer vernomen. Zelfs toen de PVV na een eerste gespreksronde buiten spel werd gezet, bleef Geert beleefd. Ongekend beleefd, voor zijn doen. ‘Niets doen dat de verhoudingen kan verstoren’, was kennelijk het parool, ‘en dus géén scherpe teksten.’ De vraag was hoe lang dit zou duren. Of hadden we wellicht voor altijd afscheid genomen van Wilders’ verbale trapezewerk?
Nee dus. He’s back!
En hoe. Eén woord, en alle drukpersen worden stilgezet. Er is met smart op dit moment gewacht, dat is wel duidelijk.

En zo moet het niet

admin — Thu, 26 Aug 2010 12:59:13 +0000

Tineke Huizinga heeft zich vanaf haar Italiaanse vakantieadres naar een vergadering in De Haag laten vliegen met een privévliegtuig, bleek gisteren. Kosten: 12000 euro, ongeveer honderd keer zoveel als het goedkoopste lijnticket. Inmiddels gaf ze een verklaring uit waarin ze stelt geheel volgens de regels te hebben gehandeld, maar de kosten toch voor eigen rekening te nemen.
Een domme move. Als dat vluchtje geheel conform de regels was, moet je dat zeggen. Klaar. Regels zijn er om je aan te houden, punt. O je zegt: sorry, had niet gemogen, ik betaal het zelf. Van tweeën een. Ontkennen maar wel alsnog in de buidel tasten is toegeven dat je ‘t zelf eígenlijk ook niet vond kunnen, of dat je er van iemand enorm voor op je kop hebt gekregen. ‘Ik heb het niet gedaan,’ zegt Huizinga eigenlijk, ‘maar ik zal het nooit meer doen.’ Behalve een ‘graaister’ is deze Christen Unie-politica dus ook een jokkebrok. Over ‘beeldvorming’ gesproken!
Ook niet erg handig is dat Huizinga dat vliegtuig in haar verklaring een ‘ingehuurde vliegtaxi’ noemt. ‘Privé-jet’ is misschien ook niet helemaal correct (wat je huurt is niet privé, en wellicht was het een propellervliegtuig), maar ‘vliegtaxi’ is wel weer het andere uiterste. Ziet u het voor u? Zo’n walmend, knetterend zwart-geel eendekkertje, waarin Tineke met zo’n leren vliegbril op en wapperend haar naar Nederland is gevlogen?
Goeie kans dat dit het laatste wapenfeit uit Huizinga’s loopbaan als bewindspersoon wordt.
‘Die Huizinga, weet je nog, van de Christen Unie?’
‘O ja. Hoe heette ze ook alweer?’
‘Eh…Jet?’

Zo moet het

admin — Wed, 25 Aug 2010 15:36:21 +0000

Emile Roemer doet vandaag opnieuw een voorstel om een centrum-links kabinet te vormen, zie oa NRC Handelsblad van 25 augustus 2010. Tijdens de verkiezingscampagne toonde Roemer zich al een inventief taalgebruiker, oa door te stellen dat hij liever niet van ‘breekpunten’ sprak, zoals iedereen op dat moment deed, maar van ‘maakpunten.’ Maken, breken, u voelt ‘m. Mooi gevonden.
In dit stuk werkt hij dit idee verder uit.
‘Wie de programma’s van de betrokken partijen vergelijkt, ziet tal van raakpunten en maakpunten.’ schrijft hij. ‘Raakpunten zijn zaken die de partijen binden, maakpunten die waar we nader tot elkaar moeten komen.’
Zo moet het. Fris, helder, een tikje poëtisch en zeer onthoudbaar.

Gedoogsteun bestaat niet

admin — Tue, 17 Aug 2010 09:27:29 +0000

Iedereen heeft het de laatste maanden over ‘gedoogsteun’. De PVV gaat ‘gedoogsteun’ geven aan een minderheidskabinet. Gedoogsteun is een raar, onlogisch begrip. Een soort oxymoron. Wat is gedogen? Iets door de vingers zien waar je eigenlijk tegen bent. Wat is steunen? Iets bevorderen waar je voor bent. Dat zijn twee geheel verschillende dingen. Sterker: het één sluit het ander uit. Of je bent tegen en je gedoogt, of je bent vóór en je steunt. ‘Gedoogsteun’ is net zoiets als ‘neerstijgen’ of een ’strafbeloning’. Een oxymoron, heet dat in de retorica, een samenstelling van tegenstrijdigheden. Als de PVV zelfs een apart akkoord sluit met de meerderheidscoalitie, naast het regeerakkoord, hoe kun je dan nog spreken van gedogen? De denkfout is, denk ik, dat men ’steun’ verwart met ‘deelname’. Dáár ligt het cruciale onderscheid, je neemt deel aan een coalitie, of niet, maar steunt hem wel. In het parlement vált helemaal niets te ‘gedogen’ - je bent voor of tegen, meer smaken zijn er niet.

De Woorden van Wilders in de Volkskrant: 3 sterren

admin — Thu, 03 Jun 2010 09:46:02 +0000

De Volkskrant over De Woorden Van Wilders: ‘vermakelijk’, ‘verhelderend’, ‘actueel.’

‘Kijk’ recenseert De Woorden Van Wilders

admin — Thu, 03 Jun 2010 09:38:00 +0000

Het weekblad Kijk recenseert De Woorden Van Wilders & Hoe Ze Werken: ‘Interessant’, ‘vermakelijk’, maar: ‘te snel voorbij!’ (klik)

Vier sterren voor De Woorden Van Wilders

admin — Wed, 26 May 2010 18:49:59 +0000

**Nu.nl is enthousiast over De Woorden Van Wilders. 4 sterren!**

‘Stof tot nadenken. En een interessante inleiding in de retorica en een zeer vermakelijk overzicht van het taalgebruik van de meest besproken politicus van de laatste jaren.’

Tegenlicht interviewt George Lakoff over oa ‘Framing’.

admin — Sat, 15 May 2010 10:08:50 +0000

De Taalkliniek geeft sinds eind 2008 een masterclass over ‘Framing & Reframing’. Toen was het onderwerp nog nieuw en onbekend in Nederland, maar dat begint te veranderen. De Nederlandse communicatiesektor begint het onderwerp te ontdekken en het aantal aanvragen voor onze masterclass neemt toe. VPRO’s ‘Tegenlicht’ besteedde er onlangs ook aandacht aan, in een uitzending over politieke communicatie. Een van de geïnterviewden is George Lakoff, de cognitieve taalkundige die in de VS het onderwerp op de kaart zette.
In zijn boek ‘De Woorden Van Wilders & Hoe Ze Werken’ wijdt Jan Kuitenbrouwer ook een hoofdstuk aan ‘Framing’. Ook daarin komt het werk van George Lakoff aan de orde.

18 mei in de boekhandel:

admin — Thu, 13 May 2010 13:57:09 +0000

Een Lesje Politiek Taalgebruik van Frank Luntz

admin — Thu, 13 May 2010 13:43:56 +0000

http://www.youtube.com/watch?v=2Js1epEML4Q

Volgens Frank Luntz, auteur van het boek Words That Work, liep de poging van Bill en Hillary Clinton om de Amerikaanse gezondheidszorg te hervormen destijds schipbreuk omdat zij de verkeerde woorden gebruikten. Barack Obama moet uitkijken dat hij die fout niet opnieuw maakt, stelt Luntz in deze talkshow op Fox News, maar het zag er op dat moment, augustus 2009, toen Obama’s Health Bill nog moest worden aangenomen, naar uit dat de Democraten die les inderdaad geleerd hadden. Toch heeft Luntz nog wel wat aan te merken. En let op de ongekend schijnheilige manier waarop sean Hannity, de host, het probeert voor te stellen alsof het gebruik van ‘polldriven language’ oneerbaar zou zijn, terwijl de Republikeinen (waaronder Luntz) dat nota bene uitgevonden hebben! Luntz is gelukkig zo straight omdat zelf nog even op te merken.